काठमाडौँ — नेपालले विश्वका ८ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमालको अन्तर्राष्ट्रिय सूचीमा थप ६ हिमाललाई छुट्टै हिमालका रूपमा सूचीकृत गराउन पहल अघि बढाएको छ ।

संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री खड्गराज पौडेल र नेपाल पर्वतारोहण संघका अध्यक्ष फुर गेल्जे शेर्पाले विश्व पर्वतारोहण तथा आरोहण महासंघ (यूआईएए) को सन् २०२६ को साधारणसभामा नेपालको प्रस्ताव अघि सारेका हुन् ।

मन्त्री पौडेलले बिहीबार साँझ काठमाडौंमा आयोजित साधारणसभामा नेपालका थप ६ हिमाललाई छुट्टै ८ हजार मिटर अग्ला हिमालका रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता दिलाउन पहल भइरहेको बताए । एनएमएका अध्यक्ष शेर्पाले पनि यूआईएको कार्यकारी बोर्डसमक्ष सम्बोधन गर्दै प्रस्तावित हिमालहरूको औपचारिक मूल्यांकन र अन्तर्राष्ट्रिय मान्यताका लागि आग्रह गरेका हुन् ।

नेपालको प्रस्तावले अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता पाए विश्वका ८ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमालको संख्या हालको १४ बाट बढेर २० पुग्नेछ । त्यस्तै, नेपालमा मात्र ८ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमालको संख्या ८ बाट बढेर १४ पुग्नेछ । यससँगै विश्वका २० अग्ला हिमालमध्ये १४ वटा नेपालमा रहेको पहिचान स्थापित हुनेछ ।

एनएमए अध्यक्ष शेर्पाले प्रस्ताव गरेका ६ हिमालमध्ये चारवटा कञ्चनजङ्घा क्षेत्रमा र दुईवटा सगरमाथा–ल्होत्से क्षेत्रमा पर्छन् । प्रस्तावित ६ हिमाल र तिनको उचाइ यस्तो रहेको छ : कञ्चनजङ्घा दक्षिण (८ हजार ४ सय ७६ मिटर), कञ्चनजङ्घा पश्चिम (८ हजार ७७ मिटर), कञ्चनजङ्घा मध्य (८ हजार ४ सय ७३ मिटर) र यालुङ काङ (८ हजार ५ सय ९५ मिटर) । त्यस्तै, सगरमाथा–ल्होत्से क्षेत्रमा ल्होत्से मध्य (८ हजार ४ सय १० मिटर) र ल्होत्से शार (८ हजार ४ सय मिटर) रहेका छन् ।

अध्यक्ष शेर्पाका अनुसार यी सबै हिमालका आफ्नै नाम, भौगोलिक पहिचान र छुट्टाछुट्टै शिखर पुग्ने आरोहण मार्ग छन् । एउटा शिखर आरोहण गर्दैमा अर्को शिखर पुगेको नमानिने भएकाले प्रत्येकलाई छुट्टै पर्वतारोहण गन्तव्यका रूपमा मूल्यांकन गर्नुपर्ने उनको तर्क छ ।

‘यी हिमाललाई छुट्टै मान्यता दिन खोज्नुको उद्देश्य केवल अन्तर्राष्ट्रिय सूचीमा हिमालको संख्या बढाउनु होइन,’ उनले उक्त समारोहमा भने, ‘तिनको छुट्टै पहिचान, स्थानीय नाम, भौगोलिक विशेषता र छुट्टाछुट्टै शिखर पुग्ने आरोहण मार्गले निष्पक्ष र व्यावसायिक मूल्यांकन नेपालले पाउनुपर्छ ।’

उनले ८ हजार मिटरभन्दा माथिको आरोहण असाधारण चुनौतीपूर्ण हुने उल्लेख गर्दै प्रत्येक छुट्टै शिखरको आरोहणलाई स्वतन्त्र पर्वतारोहण उपलब्धिका रूपमा मूल्यांकन गर्नुपर्ने बताए । त्यस्तो उचाइमा पुग्न असाधारण शारीरिक क्षमता, प्राविधिक दक्षता, अनुभव र सावधानीपूर्वक तयारी आवश्यक पर्ने उनको भनाइ छ ।

अध्यक्ष शेर्पाले यस विषयमा संघका पूर्वअध्यक्ष तथा पूर्वकार्यसमिति सदस्यहरूले वर्षौंदेखि आवाज उठाउँदै आए पनि अपेक्षित अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता र प्रतिक्रिया प्राप्त हुन नसकेको बताए । यसपटक प्रस्तावलाई अघि बढाउन एनएमएले विशेषज्ञहरूको टोलीसमेत गठन गरेको छ । मधुसूदन अधिकारीको नेतृत्वमा ५ सदस्यीय विशेषज्ञ टोलीले प्रस्तावित ६ हिमाललाई छुट्टाछुट्टै मान्यता दिनुपर्ने आधार र औचित्यबारे विस्तृत प्रस्तुति गरेको थियो ।